Mandallı yağmurlama borularında doğru atü sınıfı, hattın göreceği en yüksek basınca göre seçilir. Bu basıncı pompanın basma gücü, tarladaki kot farkı ve hat uzunluğu belirler; seçilen boru sınıfı bu değerin üzerinde, emniyet payı bırakacak şekilde olmalıdır.
Düzgünler Plastik mandallı yağmurlama borularını 5, 6, 8 ve 10 atü basınç sınıflarında üretir. Yanlış sınıf seçimi iki yönde sorun çıkarır: düşük sınıf hatta patlama ve kaçak riski doğurur, gereksiz yüksek sınıf ise yatırımı boşa büyütür.
Bu rehberde atü değerinin ne anlama geldiğini, hangi sınıfın hangi araziye uyduğunu ve adım adım seçim yöntemini anlatıyoruz.
Atü, “atmosfer üstü” basınç demektir; yani ortam basıncının üzerindeki çalışma basıncını gösterir. Pratikte 1 atü yaklaşık 1 bar kabul edilir.
Boru üzerindeki 5, 6, 8 veya 10 değeri, borunun sürekli çalışabileceği nominal basınç sınıfıdır. Polietilen borularda bu değer 20°C su sıcaklığı esas alınarak verilir; su sıcaklığı yükseldikçe borunun taşıyabileceği basınç düşer.
Kısa cevap: arazi düz ve hat kısaysa düşük sınıf, eğim ve mesafe arttıkça yüksek sınıf seçilir. Aşağıdaki eşleştirme genel bir yol haritasıdır; kesin seçim hesapla yapılmalıdır:
5 Atü Mandallı yağmurlama borusu: Düz arazi, kısa hat, düşük basınçlı pompa veya depodan besleme.
6 Atü Mandallı yağmurlama borusu: Hafif eğimli arazi ve orta uzunlukta hatlar.
8 Atü Mandallı yağmurlama borusu: Belirgin eğim, uzun hat veya kuyudaki dalgıç pompadan doğrudan besleme.
10 Atü Mandallı yağmurlama borusu: Yüksek basınçlı pompa, büyük kot farkı veya uzun ana dağıtım hattı.
Başlık basıncını öğrenin: Yağmurlama başlığının üretici tarafından belirtilen çalışma basıncını not edin.
Sürtünme kaybını ekleyin: Hat uzadıkça ve çap küçüldükçe boru içindeki basınç kaybı artar.
Kot farkını hesaplayın: Her 10 metre yükseklik farkı yaklaşık 1 atü basınca karşılık gelir.
Pompanın en yüksek basıncını kontrol edin: Vanalar kapalıyken pompanın ulaşabileceği basınç, hattın göreceği en yüksek değer olabilir.
Emniyet payı bırakın: Bulunan değerin üzerindeki ilk sınıfı değil, emniyet payı bırakan sınıfı seçin.
|
Varsayımsal Örnek Başlık basıncı 3 atü, sürtünme kaybı 1 atü ve kot farkı 20 metre (yaklaşık 2 atü) ise hattın çalışma basıncı yaklaşık 6 atü olur. Bu durumda 6 atü boru sınırda kalır; emniyet payı için 8 atü mandallı yağmurlama boruları tercih edilir. Rakamlar yalnızca yöntemi göstermek içindir. |
Vana aniden kapandığında veya pompa aniden durduğunda hatta ani bir basınç dalgası oluşur. Buna koç darbesi (water hammer) denir ve anlık basınç, normal çalışma basıncının üzerine çıkabilir.
Bu nedenle vanaları yavaş kapatmak ve pompa çıkışında uygun koruma kullanmak önemlidir. Koruma yoksa mandallı yağmurlama boruları için bir üst atü sınıfı daha güvenli bir seçimdir.
|
Kriter |
5–6 Atü |
8–10 Atü |
|
Uygun arazi |
Düz, kısa hat |
Eğimli, uzun hat |
|
Besleme |
Depo veya düşük basınçlı pompa |
Dalgıç pompa, yüksek basınç |
|
Koç darbesi toleransı |
Daha düşük |
Daha yüksek |
|
Ağırlık ve maliyet |
Daha hafif, daha ekonomik |
Daha kalın cidar, daha yüksek maliyet |
Artı: Hafif, kolay taşınır ve daha ekonomiktir.
Eksi: Basınç dalgalanmalarına karşı payı düşüktür.
Artı: Eğimli ve uzun hatlarda güvenli çalışır.
Eksi: Düz ve kısa hatlarda gereksiz maliyet oluşturur.
Malzeme: Yüksek yoğunluklu polietilen (HDPE).
Standart: Firma, borularını TS EN 12201-3 standardına uygun ürettiğini belirtmektedir.
Bağlantı: Mandallı kilit sistemi ile hızlı montaj ve sızdırmaz birleşim.
Dayanım: UV ışınlarına karşı dirençli yapı.
Standart belgelerini doğrulamak için Türk Standardları Enstitüsü kaynaklarından yararlanabilirsiniz. Düzgünler Plastik, Türkiye’de ilk dalgıç pompa plastik kolon borusu üretimini gerçekleştiren firmadır; kuyudan tarlaya uzanan sulama zincirinin tamamı için ürün sunar.
Mandallı yağmurlama boruları, hattın göreceği en yüksek basınca göre seçilir. Düz ve kısa hatlarda 5–6 atü, eğimli ve uzun hatlarda 8–10 atü genellikle uygundur.
Pratikte 1 atü yaklaşık 1 bar kabul edilir.
Pompanın vanalar kapalıyken ulaştığı basınç kontrol edilmelidir. Bu değer genellikle 8 veya 10 atü sınıfını gerektirir.
Hayır. Düz ve kısa hatlarda yüksek sınıf gereksiz maliyet ve ağırlık getirir. Doğru seçim, ihtiyaca uygun sınıftır.
Evet. Polietilen borularda su sıcaklığı arttıkça borunun güvenle taşıyabileceği basınç azalır. Sıcak bölgelerde emniyet payını artırmak doğru olur.
En sık nedenler yanlış atü sınıfı, koç darbesi ve kot farkının hesaba katılmamasıdır.
Kullanım ömrü; doğru basınç sınıfına, UV maruziyetine ve bakıma bağlıdır. Doğru sınıf seçimi ömrü doğrudan etkiler.
Basınç sınıfı ve mandal durumu doğrulanamıyorsa risklidir. Yeni boruda sınıf ve standart bilgisi nettir.
Pompa bilginizi, hat uzunluğunu ve kot farkını paylaşın; size uygun mandallı yağmurlama boruları sınıfını önerelim.
|
Yazar: Düzgünler Plastik Teknik Ekibi Düzgünler Plastik, 1975’te Ekrem Düzgün tarafından tarım makineleri üretimiyle kuruldu; bugün Ziya ve Kemal Düzgün yönetiminde Konya 3. Organize Sanayi Bölgesi’nde plastik boru üretmektedir. Üretim hattındaki makineler firmanın Ar-Ge departmanında tasarlanır. |
Ürünler ve Üretim süreçlerimiz ile ilgili daha fazla bilgi için iletişime geçiniz
Daha Fazla İçerik için Lütfen Blog Sayfamızı Ziyaret Ediniz.